SPANNENDE ONDERNEMING

Tekst: Sophie Verschoor

Fotografie: Piet Hermans

 

Ze zwabberen met vijf kilometer per uur over het fietspad, staan plotseling op hun rem want ‘ooooooh wat een mooie gevel’ en fietsen het liefst knetterstoned met zes man naast elkaar. Een fiets huren is razend populair onder toeristen. Samen met coffeeshops, Rembrandt, de Wallen en Anne Frank vormen onze tweewielers nog altijd een van de belangrijkste selling points van de hoofdstad. Toch vinden veel Amsterdammers die peddelende vakantiegangers maar gevaarlijk en irritant. Bas Oosterhout (50), directeur van MacBike: ‘Langzaam en soms wat onhandig zijn ze wel, maar gelukkig veroorzaken toeristen zelf nauwelijks ongelukken.’

 

MacBike verhuurt al dertig jaar fietsen en is met tweeduizend stalen rossen en zeven vestigingen in het centrum van Amsterdam de grootste fietsverhuurder van de stad. Oosterhout was er vanaf het begin bij: ‘Toen MacBike in 1988 werd opgericht, begonnen we voorzichtig met de verhuur van tien fietsen. Nu zijn dat er zo’n vierhonderdduizend (400.000!) per jaar.’ Op een warme zomerdag rijden alle tweeduizend MacBikes rond, te herkennen aan hun opvallende rode frames. Die kekke kleur doet het niet alleen leuk in het straatbeeld, het dient ook een doel. ‘Het komt regelmatig voor dat een toerist terugkeert zonder fiets. Bijvoorbeeld omdat ie een tikkeltje teveel geblowd heeft en zich helaas niet meer kan herinneren waar die ’m precies heeft neergezet. De volgende dag staan ze dan beteuterd bij ons aan de balie: “Ehm tsja, volgens mij staat ie ergens in de buurt van een groot plein…” Met een onopvallende zwarte fiets is dat zoeken naar een speld in een hooiberg… maar sinds we ze in 2004 een knallend kleurtje hebben gegeven, vinden we ze een stuk sneller terug en kunnen we de straten netjes houden.’

 

Hulp uit de buurt

Die herkenbare rode kleur heeft in de buurt ook tot een zekere mate van betrokkenheid en sociale controle geleid. ‘Echt te gek, buurtbewoners helpen ons ook mee met zoeken!

 

‘Echt te gek, buurtbewoners helpen ons ook mee met zoeken!’

 

Zo worden we regelmatig door onze stadsgenoten gebeld als er weer eens een verdwaalde rode fiets bij hun in de straat staat. Die komen we dan meteen bij ze ophalen.’ Soms raakt een fiets wel héél erg ver van huis. ‘De NS hing laatst aan de lijn, er bleek een MacBike op Station Groningen te staan. Er is zelfs eens een fiets in België gespot… Never a dull moment bij MacBike!’

Misverstand
Er gebeuren vast ook een hoop ongelukken met al die onervaren fietsers? ‘Een veelgehoord misverstand gelukkig! Af en toe komt er eens iemand terug met een schaafwond of een verstuikte enkel. Het gaat om maar één of twee kleine ongevallen per jaar. Sinds 1988 is er in Amsterdam één toerist op een huurfiets overleden. Een Duitse vrouw kwam in 2009 klem te zitten in de dode hoek van een vrachtwagen. We geven ook zeker niet zomaar iedereen een fiets mee. Mensen die het eng vinden, vragen we een stukje op de stoep te fietsen. Als dat niet gaat, raden we het af. Sommige toeristen fietsen in de winkel al tegen de muur op. Ook dan gaat het feest niet door natuurlijk. Nog nooit eerder op een fiets gezeten? Helaas, ook dan krijg je er geen mee.’

Opzij, opzij, opzij

Echte brokkenpiloten zijn het niet dus, die toeristen. Waarom dan toch die frustratie onder Amsterdammers? Oosterhout: ‘Volgens mij gaat dat niet zozeer over dat ze zo gevaarlijk fietsen maar dat ze te langzaam gaan. De Amsterdamse fietser lijkt altijd net iets te laat van huis te zijn vertrokken en probeert dat onderweg in te halen. Iedereen opzij dus! Mijn advies? Vijf minuten eerder van huis! Kun je halverwege de route ook nog zo’n slome, slingerende toerist, een bakfietsmoeder of een appende tiener voor je fiets krijgen zonder dat dit je humeur verpest.’

Safety first

Voor de veiligheid van zowel de toeristen als die van de Amsterdammers, bracht MacBike in 2007 in samenwerking met de gemeente Amsterdam de viertalige brochure ‘Veilig Fietsen in Amsterdam’ uit, waarin staat hoe MacBikers zich fietsend fatsoenlijk kunnen gedragen. ‘Er wordt ze bijvoorbeeld gewezen op de gevaren van tramrails, de noodzaak om bij afslaan de hand uit te steken en om de fiets op slot te zetten.’

 

‘Nog nooit eerder op een fiets gezeten? Helaas, ook dan krijg je er geen mee.’

De ‘gebruiksaanwijzing’ ligt bij verhuurbedrijven en bij toeristische informatiepunten, zoals de VVV. Daarnaast wordt er in alle filialen van MacBike een Engelstalig instructiefilmpje afgespeeld. ‘Het fietsen zelf gaat de toeristen die we een fiets toevertrouwen over het algemeen prima af’, ervaart Oosterhout. ‘Maar ze zijn het vaak niet gewend om tussen druk verkeer te fietsen. Ze moeten zich ineens zien te handhaven tussen rinkelende trams, voorbij scheurende taxi’s en al die andere fietsers.’

Interactieve verkeerslessen voor toeristen

Ooit hoopt Oosterhout een interactieve game op de markt te brengen waarmee alle toeristen spelenderwijs leren hoe ze zich moeten manifesteren in die drukte. ‘Ik zie een computerspel voor me waarbij je door de straten van Amsterdam fietst. Punten verzamel je door je aan de regels te houden en bovenal rekening te houden met alle andere weggebruikers. Daar zijn we nu voor aan het sparen.’

Laaiend enthousiast
Vooral toeristen met een bescheiden karakter, zoals Japanners, hebben het moeilijk in Amsterdam. ‘Dat begint al bij de verhuur. Ze knikken ja bij alles wat je zegt, maar hebben vaak maar een tiende van je verhaal begrepen. Daar komt bij dat als je in het verkeer te beleefd bent en iedereen maar voor laat gaan je natuurlijk nooit op je bestemming komt.’ Uiteindelijk komen de meeste toeristen laaiend enthousiast hun fiets terugbrengen. Oosterhout: ‘We krijgen heel vaak te horen dat dit het hoogtepunt van hun vakantie was. Dat maakt dit werk ook zo leuk! Ik raad ook iedere Amsterdammer aan om op vakantie eens een fiets te huren. Je zult zien hoe heerlijk het is om in een relatief korte tijd veel bezienswaardigheden te zien en te kunnen gaan en staan waar je wilt. Het is zó’n fantastisch vervoersmiddel!’